• ارسطو : افلاطون برای من عزیز است ، اما حقیقت از او عزیزتر !
1
تحلیل : ریاض و توهم نبرد نفتی

مایکل استیونس مدیر موسسه مطالعاتی رویال یونایتد در قطر (RUSI)

در جلسه اخیر کشورهای عضو اوپک در وین، آنچه دنیا ماه‌ها در انتظارش بود بالاخره علنی شد: این‌که عربستان سعودی با نفت بازی سیاسی می‌کند، اوپک را وادار می‌کند سطح تولید را در همین ۳۰ میلیون بشکه در روز نگه دارد که نفت ارزان شود. نتیجه این شده که در سال ۲۰۱۴ بهای نفت خام حدود ۳۵ درصد افت کرده و برای اولین بار از ما مه ۲۰۱۰ به زیر هفتاد دلار آمده است. پرسش این‌ است که سعودی‌ها چرا چنین خطری می‌کنند؟ نه تنها حسن‌نیت اعضای دیگر اوپک را از بین می‌برند، بلکه کل سازمان را ضعیف می‌کنند، و به موقعیت خودشان برای اینکه در آینده هم بتوانند منافع‌شان را تأمین کنند ضربه می‌زنند. کارشان شبیه قمار سنگینی است که در درازمدت به سعودی‌ها لطمه می‌زند. اما ظاهرا مسئله‌شان فعلا درازمدت نیست. از زمان اولین شوک نفتی، یعنی درست بعد از جنگ ۱۹۷۳ اعراب و اسرائیل، سعودی‌ها فهمیدند با باز و بسته کردن شیر نفت می‌توانند در معادلات منطقه‌ای و جهانی اثرگذار باشند. در ماه‌های اخیر، بعد از این‌که آمریکا تولیدش را بیشتر کرد، به نظر معقول می‌آمد که سعودی‌ها متناسب با آن عرضه را کم کنند که قیمت‌ها در سطحی قابل قبول باقی بماند. اما ریاض دقیقا برعکس این عمل کرد. اگر از دریچه ریاض دنیا را نگاه کنید، همه‌چیز تیره و تار است. سعودی‌ها نگرانی‌های رنگارنگی دارند که حس می‌کنند کسی آن‌طور که باید بهشان توجه نمی‌کند، چه متحدان‌شان در غرب، چه دوستان‌شان در منطقه. تنش ایران و عربستان بسیاری ناظران معتقدند ایران و عربستان در وضعیت جنگ سردند، یعنی سعودی‌ها سود ایران را در هر مسئله مهم منطقه‌ای معادل ضرر خودشان می‌بینند و زنگ خطر برای آل سعود به صدا در می‌آید. از نگاه آنان آمریکا کوتاه آمده و گذاشته ایران از مخمصه برهد. ایرانی که قرار بود نگذارند در خاک خودش اورانیوم غنی کند، نه تنها این کار را می‌کند که ۷ میلیارد دلار هم در ازایش می‌گیرد. اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها ماه‌ها تلاش می‌کنند مشوق‌های اقتصادی مناسبی پیدا کنند که حسن روحانی "معتدل" بتواند با ‌آن تندروهای تهران را راضی کند. از نگاه سعودی‌ها روحانی با لحن ظاهر دلنشین و ملایم‌اش نماینده حکومتی است که می‌خواهد قدرت مسلط خاورمیانه باشد، و به هر دری می‌زند که جهان آنها را بپذیرد. نفوذ ایران در جای‌جای خاورمیانه برای سعودی‌ها حتی از برنامه اتمی آن کشور هم نگران‌کننده‌تر است.