• ارسطو : افلاطون برای من عزیز است ، اما حقیقت از او عزیزتر !
1
آقای روحانی ، پرداخت منظم یارانه تورم زاست

آقای روحانی ، پرداخت منظم یارانه تورم زاست

برنامه ای برای پرداخت ارزاق " فقط " به قشر مستمند باید جایگزین تزریق مستقیم پول شود 

حیدر سهیلی اصفهانی

 

این روزها ما شاهد تلاش دولت آقای روحانی ، برای حفظ ارزش پول و جلوگیری از تکرار سقوط ارزش برابری ریال در برابر دلار هستیم . اما متاسفانه دست اندارکاران اقتصاد کشور ، در حالی می کوشند ترمز تورم و کاهش مستمر ارزش پول را بکشند که هنوز پای دیگرشان روی پدال گاز است. منظور، تزریق مستقیم پول به چرخۀ اقتصادی ، به ویژه در قالب برنامۀ پرداخت یارانه هاست . 

دوران ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد ، دوران تزریقهای هنگفت پول به چرخۀ اقتصادی بود . فارغ از این که تزریق پول به اشکال مختلف ، به بحران اقتصادی در کشور دامن زد ؛ اما وجه مستمر تزریق پول ، قانون بسیار مخرب پرداخت یارانۀ مستقیم به مردم بود . برای من بسیار دشوار است که باور کنم متصدیان اقتصاد در آن زمان ، برای کاهش فقر مردم ، اقدام به افزایش عمدی تورم کرده باشند . لذا نمی توانم از این واقعیت بگذرم که تزریق مستقیم پول به چرخه صرفا هدفی سیاسی داشت و آن حفظ محبوبیت در میان عوام . 

جان مینارد کینز ، اقتصاددان پرآوازۀ بریتانیایی که معمار بزرگ اقتصاد غرب در دوران پس از بحران بزرگ اقتصادی 1929 میلادی ، فرمولی ساده برای بازشناسی تورم و رکود از یکدیگر در اختیار پژوهندگان اقتصادی داده است . طبق این فرمول ، افزایش پول در چرخه ، در شرایط عادی ، عامل تورم است . لذا برای افزایش نرخ تورم ، تزریق مستقیم پول به چرخه ، ساده ترین راه به شمار می رود . برعکس آن نیز صادق است . یعنی برای مقابله با رکود هم باید حجم پول را در چرخه کاهش داد . پس از بحرانهای اقتصادی دهۀ هفتاد و هشتاد سدۀ گذشتۀ میلادی و پیدایش پدیدۀ تورم-رکود و تورم مارپیچ ، این فرمول ، دچار چالشهای مهمی شد ؛ اما عناصر سادۀ آن ، همچون قانونی پذیرفته شده است .

به تعبیر بهتر ، برخلاف تصور اقتصاددانان دولتهای نهم و دهم و به ناگزیر ، دولت یازدهم ، نمی توان با تزریق ماهانۀ پول به حساب دهها میلیون نفر و افزایش منظم و شدید نقدینگی ، امید به بهبود وضعیت معیشتی مردم داشت ؛ بلکه برعکس ، این برنامه صرفا یک معنی دارد : تزریق منظم و عامدانۀ فقربه خانواده های ایرانی . 

من نمی خواهم دولت آقای احمدی نژاد را متهم کنم که قصد داشت با رها کردن استخوانی لای زخم چرکین اقتصاد کشور ، زمینه را برای تخریب اذهان ، ضد دولتهای پس از خود هموار کند . گو آن که اکنون ، در تبلیغات جریان هوادار دولت قبل ، این سوء استفاده آشکارا به چشم می خورد ؛ اما قصد دارم دولت کنونی را که آکنده از کارشناسان متخصص در امر اقتصاد است ، نکوهش کنم که چرا پیش از آن که این استخوان چرک افزا ، ضربات اقتصادی و نیز سیاسی شدیدتری به پیکر این کشور وارد کند ،  با ارائۀ راه حلی دقیق و پسندیده ، اقدام به بیرون آوردن استخوان و شستشوی زخم نمی کند .

هر راه حلی از این نوع ، باید دو ویژگی داشته باشد : نخست آن که باید حتما در اختیار مردمی قرار گیرد که در سطح بسیار پایینی در سلسله مراتب فلاکت اقتصادی قرار گرفته باشند . دوم آن که عنصر تزریق مستقیم پول ، باید حذف و به وسیلۀ عنصر پرداخت غیر مستقیم جایگزین شود . چگونه ؟

دولت هیچ راهی ندارد جز آن که با راه اندازی برنامۀ " حمایت از اقشار مستمند و بی بضاعت " ،

-          نخست ، تنها کسانی را مشمول کمکهای خود کند که در سلسله مراتبِ فلاکت اقتصادی ، به پایین ترین سطوح لغزیده اند .

-          دوم ، به این اقشار بی بضاعت ، صرفا کمک غذایی کند . یعنی نوعی زنده کردن نظام کوپنی دوران جنگ صرفا برای بخشی از جامعه ...

-          سوم ، بودجۀ اختصاص یافته باید در اختیار بنگاههای اقتصادی برای افزایش تولید قرار گیرد .

-          چهارم ، با دادن کارتهای الکترونیک حمایت اقتصادی به سرپرست خانوار و ثبت رایانه ای آن ، از سوء استفاده های احتمالی جلوگیری کند .

-          پنجم ، توزیع آن باید در اختیار فروشگاهها قرار گیرد و در این راه ، نظارت کافی صورت گیرد .

-          نظارت وزارت بهداشت بر این طرح و برنامه ریزی برای افزایش سلامت بسته های موادغذایی ، می تواند آثار مثبتی برای برخورداری اقشار مستمند از موادغذایی سالم داشته باشد .

-          با ایجاد رقابت بین بنگاههای تولید مواد غذایی ، زمینه را برای رساندن ارزان ترین و با کیفیت ترین مواد غذایی به اقشار فقیر جامعه هموار کند . 

این طرح ، خود به خود ، عده ای را که قطعا مایل نیستند از کمکهای دولتی برای مستمندان برخوردار شوند ، حذف می کند و ما شاهد آن نخواهیم بود که شخصی با درآمد کافی و گاهی نجومی ، از یارانه هم برخوردار می شود همین امر ، بخش مهمی از پول مستقیم را از چرخه حذف می کند . از سوی دیگر ، بودجۀ اختصاص یافته ، صرف حمایت از بنگاههای اقتصادی و رفاه معیشتی مردم می شود . تاثیر تورم زای آن هم محدود و مهارپذیر است .

دست کم این طرح ، کاری نمی کند که نتیجۀ آن ، افزایش نرخ فقر و فلاکت به سبب افزایش نرخ تورم باشد .